محقق شده
زمان اعلام وعده قبل از انتخابات

حفظ تورم تک‌رقمی

همرسانی

به‌روزرسانی- فروردین ۹۷: مشاهدات روحانی‌سنج نشان می‌دهد یک ماه مانده به پایان سال منحنی افزایش شاخص بهای کالا و خدمات دچار تغییر و تحول شگرفی نشده است. در صورتی که شاخص اسفندماه تغییر زیادی نکند، می‌توان گفت به اعتبار آمار منتشر شده از سوی بانک مرکزی و مرکز آمار
ایران
نرخ تورم متوسط سالیانه، همچنان یک رقمی باقی خواهد ماند.

RM-inflation

با این حال مطالبی در خصوص غیرواقعی بودن نرخ تورم مطرح شده. به عنوان مثال می‌توان به اظهارات سهراب قنبری، کارشناس حقوقی مسائل کارگری، اشاره کرد که اخیرا گفته بود: تورمی که بانک مرکزی هر ساله اعلام می‌کند و براساس آن دستمزد تعیین می‌شود، غیرواقعی است و تناسبی با زندگی کارگران ندارد.

به گفته وی تورم قیمت اقلام غذایی اساسی خانوارهای کارگری در ایران همچون نان، پنیر، گوشت قرمز، برنج و … می‌شود، حدود ۳۰درصد باید باشد.

روحانی‌سنج به طور مستقل نمی‌تواند اظهارات این کارشناس را تایید کند، اما آمارهای رسمی هم نشان می‌دهد هم میزان تورم مواد غذایی و هم میزان تورم برای افراد کم‌درآمد بالاتر از نرخ متوسط است.

بر اساس گزارش مرکز آمار متوسط افزایش نرخ تورم مواد خوراکی و آشامیدنی بیش از نرخ تورم شاخص کلی است. در این گزارش آمده که شاخص مواد غذایی در بهمن ۹۶ به نسبت بهمن ۹۵، حدود ۱۱ درصد افزایش داشته و تورم ۱۲ ماهه اقلام خوراکی بیش از ۱۳درصد است. در حالی که تغییرات مربوط به شاخص کلی و تورم بیش از ۸درصد است.

از سوی دیگر بر اساس گزارش دیگری از مرکز آمار ایران، در خصوص تورم دهک‌های هزینه‌ای، مشخص است تورم اقشار کم‌درآمد بیشتر از پردرآمدها است.  نرخ تورم متوسط سالیانه دوازده ماه منتهی به بهمن‌ ماه برای سه دهک نخست بیش از ۹ درصد است. در حالی که متوسط نرخ تورم ۸/۳ درصد و تورم دهک ۷/۷ درصد است.

تا به حال گزارش مستندی درباره غیرواقعی بودن آمار ارائه شده از سوی مرکز آمار و بانک مرکزی منتشر نشده و تا زمانی که مدرک مستندی درباره غیرواقعی بودن آمار منتشر نشود، آمارهای رسمی ملاک قضاوت درباره وضعیت این وعده خواهند بود که به نظر می‌رسد تا اینجای کار باید آن را وعده‌ای محقق شده به حساب آورد.

البته این به معنی بهبود وضعیت معیشت مردم یا عدم افزایش قیمت‌ها نیست بلکه نشان می‌دهد متوسط افزایش قیمت کالاهای مصرفی در ایران، کمتر از ۱۰ درصد است. در شرایطی که نرخ بیکاری بالا است  و جامعه درگیر مشکلات عدیده اقتصادی است، ثابت ماندن شیب تورم روی نمودار ۱۰ درصدی، بیش از آنکه نشانه‌ای از بهبود وضع اقتصادی مردم داشته باشد، در بهترین حالت نشانه‌ای از ثبات نسبی در بازار است.

 



«صیانت از کاهش تورم» یکی از بندهای مهم برنامه اقتصادی حسن روحانی برای دولت دوازدهم است.

روحانی چه در بیانیه اقتصادی، چه در برنامه ۲۵۵ صفحه‌ای «دوباره ایران» تاکید کرده که یکی از هدف‌گذاری‌های اصلی اقتصادی دولت او تداوم تورم پایین در حد آنچه دستاورد دولت یازدهم خوانده می‌شود: نرخ تک‌رقمی.

بررسی وعده

پیش از ورود به موضوع اول باید دید وضعیت تورم طی سال‌های اخیر چه بوده است. در ایران دو منبع آمار -بانک مرکزی و مرکز آمار ایران- مربوط به شاخص بهای کالا در دوره‌های مختلف را منتشر می‌کنند.

دو جدول زیر شاخص‌ بهای کالا و خدمات را از فروردین ۱۳۹۴ مشخص کرده است. سال پایه هر دو جدول ۱۳۹۰ است و این جدول به مرور زمان و همزمان با اعلام شاخص‌های ماهیانه قیمت کالا به روز خواهد شد.

RM-inflation-3-3@3x-2017-08

نتایج حاصل از محاسبه این جدول نشان‌دهنده وضعیت این وعده انتخاباتی است.


البته اختلاف آمار این دو نهاد، همواره موجب بروز شبهاتی درباره صحت آمار منتشره می‌شود. این اختلاف نظر در زمینه حساب‌های مالی نیز
سابقه داشته و توجیهاتی چون یکی نبودن سالِ پایه یا تفاوت سبد کالایی دو مرکز درباره این اختلاف نظر بیان شده است.

روحانی‌سنج به طور مستقل نمی‌تواند محاسبات این دو مرکز را تایید کند، اما پژوهش‌های رسمی مراکز معتبر و همین طور گزارش‌های مراکز بین‌المللی مبانی اعتبار این آمار خواهند بود.

*نکته: با این همه روحانی‌سنج در این وعده به طور مشخص آمار نهادی را ملاک قرار خواهد داد که عدد بزرگ‌تری را به عنوان نرخ تورم منتشر کرده باشد.

معیار ارزیابی و سنجش نهایی وضعیت وعده چه خواهد بود؟

وضعیت این وعده بر اساس، نه تورم نقطه به نقطه ماهیانه، بلکه نرخ تورم سالیانه است که بر اساس شاخص متوسط سال محاسبه می‌شود. فاصله تورم سالیانه با نرخ تورم در سال پایانی دولت یازدهم، تعیین‌کننده تحقق یا عدم تحقق این وعده انتخاباتی خواهد بود.

تحقق ناقص:

برای تحقق ناقص این وعده، میانگین تورم سالیانه در دولت دوازدهم نباید بیشتر از ۱۵ درصد باشد.

تحقق کامل:

برای تحقق کامل این وعده، میانگین تورم سالیانه در فاصله سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ باید یک رقمی و کمتر از ۱۰ درصد باشد. همچنین تورم سالیانه هیچ کدام از این سال‌ها، نباید بیش از ۱۲ درصد باشد. به عنوان مثال اگر تورم سال‌‌های ۹۶ تا ۹۹ به ترتیب ۱۱، ۹، ۷، ۱۲ باشد، میانگین نرخ تورم در ۴ سال ۹/۷۵ خواهد بود و وعده محقق خواهد شد. اما اگر در یکی از این سال‌ها تورم ۱۲/۵ درصد بوده باشد، حتی در صورت آنکه میانگین نرخ تورم کمتر از ۱۰ درصد باشد، وعده نمی‌تواند کاملا محقق باشد.