در حال پیگیری
زمان اعلام وعده قبل از انتخابات

اجرای قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات

همرسانی

به‌روزرسانی-تیر ۹۷: کمی بیشتر از یک سال از راه‌اندازی «آزمایشی» وب‌سایت «دسترسی آزاد به اطلاعات» می‌گذرد. سامانه‌ای که مربوط به قانون انتشار و دسترسی آزادانه به اطلاعات است. حدود یک سال پیش حسین انتظامی، دبیر کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، خبر داده بود که «با احتساب شهرداری‌ها بیش از هزار دستگاه مشمول پیوستن به این سامانه هستند». در آن زمان بنا بر آماری که انتظامی ارائه کرده بود، «یش از ۱۷۰ دستگاه» به این سامانه پیوسته بودند.

حدود یک سال بعد و در هفته‌های پایانی تیرماه ۹۷، انتظامی در توییتی خبر داد که از هزار دستگاه مشمول این قانون «فقط ۴۰۰» عدد از آن‌ها برای «پاسخ‌گویی» به این سامانه پیوسته و بقیه دستگاه‌ها هنوز در این مساله تعلل کرده‌اند.

روحانی‌سنج پیش از این به شکل تفصیلی به بررسی این قانون پرداخته بود (بررسی مبانی نظری-تطبیقی و وضعیت اجرای قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات در ایران: بخش اول و بخش دوم).

در نزدیک به یک سال گذشته روحانی‌سنج تاکنون ۵ بار اقدام به استعلام از سامانه کرده و نتایج متفاوتی (یک بار پاسخ و چهار عدم پاسخ) دریافت کرده است.

گرچه به نظر می‌رسد که هنوز این قانون نتوانسته به طور کامل اجرا شود، سامانه دائمی آن راه‌اندازی نشده و هنوز همه دستگاه‌های مشمول این قانون هم به آن نپیوسته‌اند، اما با توجه به تلاش‌های دولت در این زمینه، وضعیت این وعده در حال حاضر «در حال پیگیری» ارزیابی می‌شود.



به روزرسانی- اسفند۹۶:
اجرای قانون انتشار و دسترسی آزادانه به اطلاعات از جمله وعده‌هایی است که حسن روحانی در “برنامه دولت دوازدهم”  به عنوان یکی از وعده‌های خود به آن اشاره کرده است. این قانون در سال ۸۸ برای اجرا ابلاغ شد، اما تدوین آیین‌نامه اجرایی آن تا سال ۹۴ به طول انجامید.

خرداد ماه سال ۹۶ حسین انتظامی، معاونت مطبوعاتی وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی، خبر از آغاز به کار “سامانه دسترسی آزاد به اطلاعات” و گفت سامانه دائم این قانون به زودی “توسط وزرای محترم ارشاد و ارتباطات، رسما رونمایی می‌شود”.

این سامانه در حال حاضر به شکل «آزمایشی» فعال شده و برخی موفق شده‌اند اطلاعات مورد نیاز خود را از این سامانه دریافت کنند. گرچه در مواردی، اشکال‌هایی هم برای دسترسی به اطلاعات وجود داشته است. در عین حال جلسات کمیسیون مربوط به اجرای این قانون هم برگزار می‌شود.

حسین انتظامی، دبیر کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، با اشاره به این‌که «با احتساب شهرداری‌ها بیش از هزار دستگاه مشمول پیوستن به این سامانه هستند»، خبر از آن داده است که تاکنون «بیش از ١٧٠ دستگاه تاکنون به این سامانه پیوسته‌اند».

روحانی‌سنج برای بررسی وضعیت این وعده تا کنون ۳ بار اقدام به استعلام از سامانه کرده و نتایج متفاوتی (یک بار پاسخ و دو عدم پاسخ) دریافت کرده است. میزان پاسخگویی سامانه در دوره یک ساله، ملاک ارزیابی وضعیت این وعده خواهد بود.

 



یکی از وعده‌های صریح حسن روحانی در انتخابات ۱۳۹۶، اجرای قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات است.

در برنامه دولت دوازدهم آمده است: «قانون انتشار و دسترسی آزادانه به اطلاعات یکی از مهمترین قوانین برای شفاف‌سازی امور اداره کشور و مبارزه با فساد است. اجرای این قانون نظارت مردم بر دولت و سایر قوا کشور را افزایش می‌دهد و شفافیت ناشی از آن، عاملی برای مقابله با ضایع شدن حقوق مردم است. کشور باید شفاف اداره شود و تدوین و ابلاغ آیین‌نامه اجرایی این قانون در دولت یازدهم، زمینه را برا اجرای آن فراهم کرده است. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی متولی اجرای این قانون است و در دولت دوازدهم تلاش می‌شود، بالاخص با توجه به ظرفیت‌هایی که در زمینه‌ی توسعه‌ی امور فضای مجازی و دسترسی مردم به اطلاعات از طریق ابزارها اینترنتی ایجاد شده است، این قانون اجرا شود.»

۱- مراحل اجرای قانون «انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات»

قانون دسترسی آزاد به اطلاعات، به منظور شفافیت در کار نهادهای حکومتی و امکان نظارت شهروندان و رسانه‌ها، در سال ۱۳۸۷ در مجلس تصویب و در سال ۱۳۸۸ برای اجرایی شدن به محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور وقت، ابلاغ شد. اما تدوین آیین‌نامه اجرایی و ابلاغ آن تا سال ۱۳۹۴ طول کشید.

سامانه‌ی دسترسی آزاد به اطلاعات در تاریخ ۲ خرداد ۹۶ توسط وزارت فرهنگ به صورت آزمایشی به راه افتاد ولی کمی بعد از کار افتاد. یکی از اولین مراحل اصلی اجرای این قانون به‌راه افتادن دائمی این سامانه با اطلاعاتِ (اقتصادی، همچون درآمدها و هزینه‌ها، اطلاعات اداری همچون بخش‌نامه‌های و اطلاعات آماری، همچون تعداد کارمندان) نهادهای وابسته به دولت و بانک‌ها است و سپس جمع‌آوری اطلاعات عمومی سایر نهادها همچون نهادهای نظامی و نیروهای مسلح و نهادها و موسسات زیر نظر رهبری.

۲- برای پیگیری وعده، باید چه منابعی را دنبال کنیم؟

برای پیگیری وعده، این موارد را دنبال خواهیم کرد:

اطلاعیه‌های خبرگزاری‌های رسمی و مصاحبه‌های مسئولان مرتبط با این موضوع (رییس‌جمهوری، معاونان رییس‌جمهوری، مسئولان وزارت فرهنگ و وزارت ارتباطات، مسئولان کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، مسئولان کارگروه مبارزه با مصادیق مجرمانه و …)،

گزارش‌های سازمان‌های بین‌المللی از وضعیت دسترسی آزاد به اطلاعات در ایران،

متن قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی انتشار دسترسی آزاد به اطلاعات.

۳- معیار ارزیابی و سنجش نهایی وضعیت وعده چه خواهد بود؟

با توجه به راه‌اندازی آزمایشی این سایت در تاریخ ۲ خرداد ۹۶، این وعده هم‌اکنون در وضعیت در حال پیگیری‌ ارزیابی می‌شود.

تحقق ناقص:

به راه افتادن سامانه‌ی دسترسی آزاد به اینترنت توسط وزارت فرهنگ،

جمع‌آوری اطلاعات عمومی (درآمدها، هزینه‌ها و …) نهادهای وابسته به دولت، بانک‌ها و …. در این سامانه.

تحقق کامل:

جمع‌آوری اطلاعات عمومی قوای دیگر و نهادهای حساس و کلیدی مثل نهادهای نظامی، نهادهای وابسته به نیروهای مسلح، نهادهای و موسسات زیر نظر رهبری.

قاعدتا اطلاعات محرمانه از این قاعده مستثنی خواهند بود.