پیگیری نشده
زمان اعلام وعده قبل از انتخابات

دو برابر شدن صادرات غیرنفتی

همرسانی

در کارزار انتخاباتی سال ۱۳۹۶ حسن روحانی چند بار اعلام کرد که دو برابر شدن صادرات غیرنفتی یکی از برنامه‌های او برای دولت دوازدهم است. او پس از پیروزی در نخستین نشست خبری خود به خبرنگاران تکرار کرد: «برنامه ما این است که سالانه ۲۵ درصد، یعنی در طول ۴ سال ۱۰۰ درصد صادرات غیرنفتی را افزایش دهیم و آن را به دو برابر برسانیم».

روحانی، کمی پیش‌تر مدعی شده بود تراز تجاری کشور در دولت او مثبت شده و برای اولین بار میزان صادرات غیرنفتی ایران از واردات پیشی گرفته است. آمار منتشر شده از سوی گمرک مبنای ادعای او بود که نشان می‌داد تراز تجاری ایران (با احتساب میعانات گازی) در اخرین سال دولت یازدهم ۲۴۶ میلیون دلار و یک سال پیش‌تر ۸۹۰میلیون دلار مثبت بوده است.

شرح ۱۳۹۴ ۱۳۹۵
صادرات کالا و میعانات گازی (میلیون دلار) 42,429 43,930
ارزش صادرات کالا بدون میعانات گازی (میلیون دلار) 36,610 37,749
ارزش واردات کالا (میلیون دلار) 41,539 43,684
تراز تجاری با احتساب میعانات گازی (میلیون دلار) 890 246
تراز تجاری بدون احتساب میعانات گازی (میلیون دلار) 4,929- 5,935-


نگاهی به اجزای جدول نشان می‌دهد سهم عمده‌ای از این تراز مثبت سهم میعانات گازی است که
طبق مقررات ادرات و واردات تا به امروز جزو صادرات غیرنفتی حساب شده‌اند. این مساله بعضا باعث به وجود آمدن ابهاماتی در آمار شده، اما تحقیق مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد روال محاسبه ارزش صادرات غیرنفتی بر اساس قوانین صادرات و واردات تغییری نکرده و گاز طبیعی مایع پیشتر نیز ذیل میعانات گازی در ردیف صادرات غیرنفتی محاسبه می‌شده است.

با این همه ممکن است طی سال‌های آینده قوانین و سرفصل‌های صادرات به گونه‌ای تغییر کند که میعانات گازی از فهرست صادرات غیرنفتی خارج شود، اما برای بررسی این وعده باید توجه داشت افزایش صادرات غیرنفتی، با شرایطی مشابه سال ۱۳۹۵ مقایسه شود و حجم صادرات غیرنفتی با احتساب میعانات گازی مبنای بررسی این وعده قرار گیرد.

برای پیگیری وعده، باید چه منابعی را دنبال کنیم؟

برای بررسی این وعده کافی است آمار رسمی و معتبر صادرات کشور را پیگیری کنیم. مهم‌ترین منبع این آمار، گزارش‌های منتشر شده از سوی گمرک جمهوری اسلامی ایران و سازمان توسعه تجارت است.

در کنار این آمار منتشر شده از سوی بانک مرکزی و همین‌طور گزارش‌های وزارت نفت در خصوص صادرات میعانات گازی نیز مورد بررسی قرار می‌گیرند. این کار یک روش برای درستی‌سنجی این آمار مورد توجه روحانی‌سنج خواهد بود. همچنین تحلیل گزارش‌های بین‌المللی نیز یکی از روش‌های اعتبارسنجی آمارهای داخلی است.

معیار ارزیابی و سنجش نهایی وضعیت وعده چه خواهد بود؟

ارزش دلاری صادرات غیرنفتی با احتساب میعانات گازی، معیار بررسی این وعده خواهد بود. به گونه‌ای که هر سال بعد از انتشار آمار صادرات ۱۲ ماهه، میزان رشد صادرات غیرنفتی اندازه‌گیری شده و وضعیت وعده در دوره بررسی مشخص می‌شود، اما برای تعیین تکلیف نهایی آن باید منتظر انتشار آمار مربوط به صادرات و واردات در سال ۱۳۹۹ بمانیم تا ببینیم وضعیت این وعده چطور است.

تحقق ناقص:

افزایش صادرات غیرنفتی حداقل به میزان ۱/۵ برابر وضعیت فعلی به ارزش ۶۵ میلیارد دلار که افزایش ۵۰ درصدی صادرات را طی ۴ سال نشان می‌دهد، که اگرچه نشان دهنده تحرک قابل ملاحظه تجاری در ایران است، اما کمتر از آن چیزی است که وعده داده شده است.

تحقق کامل:

سقف تحقق کامل این وعده افزایش ۸۰ درصدی صادرات غیرنفتی به ارزش۸۰ میلیارد دلار است که با اختساب ضریب اطمینان برای تحقق وعده، نزدیک به افزایش ۱۰۰ درصدی وعده داده شده است.