محقق نشده
زمان اعلام وعده قبل از انتخابات

کاهش و رفع تحریم‌ها

همرسانی

به‌روزرسانی؛ آذر ۹۷

با آغاز دور دوم تحریم‌های ایالات متحده آمریکا در ۱۳ آبان ۹۷، به نظر می‌رسد شرایط به وضعیت سال‌ ۹۱ بازگشته است. رسانه‌های داخلی و خارجی از سقوط حجم صادرات غیرنفتی ایران به سطح یک میلیون بشکه در روز خبر می‌دهند.

همچنین می‌توان از گفته‌های مقام‌های مسئول عالی‌رتبه در دولت نیز نتیجه گرفت که دولت جمهوری اسلامی ایران، صادرات یک میلیون بشکه‌ای را به عنوان یک واقعیت پذیرفته و تلاش می‌کند تا از کاهش آن جلوگیری کند. به عنوان مثال می‌توان به اظهارات اسحاق جهانگیری معاون اول رییس‌جمهوری ایران در تاریخ ۶ آبان ۱۳۹۷ اشاره کرد: «ما بیش از ۲ میلیون بشکه نفت صادر می‌کردیم که اکنون چند هزار بشکه‌ای صادراتمان‌ کم شده است اما نباید صادرات نفت ما از یک میلیون بشکه کمتر شود؛ هر چند که برخی اوقات با بلندپروازی‌ می‌گفتیم نباید صادرات کمتر از یک و نیم میلیون بشکه شود… فکر می‌کنیم که یک میلیون بشکه نفت بتوانیم صادر کنیم و با بشکه‌ای ۸۰ دلار می‌توانیم صادرات خوبی داشته باشیم و نیازمان‌ را تأمین کنیم».

محمدباقر نوبخت، رییس سازمان برنامه و بودجه هم در ۳۰ آبان به خبرنگاران گفته بود با در نظر گرفتن شرایط خاص تحریمی، بودجه سال ۱۳۹۸ با قیمتی کمتر از پیش‌بینی‌ قیمت نفت، بسته شده است.

از سوی دیگر سوئیفت هم ارتباط مالی خود را با بانک مرکزی ایران، از ۲۱ آبان امسال قطع کرده است. اگرچه بانک مرکزی ایران مدعی شده سیستم جایگزین سوئیفت را فعال کرده، اما هیچ نشانه‌ای قطعی از برقراری تبادلات مالی ایران و کشورهای دیگر، از طریق «سازوکارهای ویژه» در دست نیست.

این در حالی است شواهد و قرائن نشان می‌دهد که تحریم‌های ایالات متحده باعث شده تا شرکت‌های خارجی که بعد از برجام به ایران آمده بودند، خارج شوند. روحانی‌سنج پیش‌تر در گزارشی مفصل به تحریم‌های ایالات متحده پرداخته بود. در این گزارش آمده بود تا پیش از موعد تحریم‌های در مرداد و آبان ۹۷، بیش از ۵۳ شرکت بین‌المللی اروپایی، آسیایی و آمریکایی بازار ایران را ترک کرده‌اند و یا فعالیت خود را به حالت تعلیق درآورده‌اند.

پارسال این وعده در فهرست وعده‌های محقق شده روحانی قرار داشت. امسال به جز تحریم‌های ایالات متحده، تحریم تازه‌ای از سوی سازمان ملل و اتحادیه اروپا اعمال نشده، اما تحریم‌های آمریکا به تنهایی باعث شده شرایط به وضعیت پیش از ریاست جمهوری روحانی برگردد. در عمل نه‌تنها کاهش و رفع تحریمی اتفاق نیفتاده، بلکه ایران دوباره با چالش‌ بزرگ تحریم‌هایی روبه‌رو شده که ظاهرا جزئیات اجرایی آن به روز هم شده است.

با این وضعیت این وعده به «محقق نشده» تغییر می‌کند.

روحانی‌سنح به دقت تحولات را زیر نظر دارد. در صورت تغییر شرایط وضعیت وعده دوباره به‌روز خواهد شد.

 

 


 

به‌روزرسانی- مرداد ۹۷:


خروج دولت آمریکا از برجام بسیاری از معادلات دولت روحانی به خصوص در عرصه بین‌الملل را به هم زده است. ناتوانی دولت و دیگر اعضای برجام در اقناع آمریکا برای باقی ماندن در برجام و عدم موفقیت طرف اروپایی برای لغو یا گرفتن مجوز برای حضور شرکت‌های اروپایی در ایران پس از آغاز تحریم‌های آمریکا از جمله مشکلاتی است که دولت روحانی با آن مواجه است.

از سوی دیگر دولت جدید آمریکا در یک سال و نیم گذشته تحریم‌های مختلفی علیه افراد و نهادهای ایرانی وضع کرده است، تحریم‌هایی که عمدتا مربوط به موارد «نقض حقوق بشر» و «حمایت از تروریسم» است. از سوی دیگر قرار است تحریم‌های جدید علیه مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران، رفتار ایران در منطقه و همچنین برنامه موشکی در دو نوبت (۱۳ مرداد و ۱۳ آبان) اعمال شود. تحریم‌هایی که فروش نفت ایران را هم هدف گرفته است.

گرچه دولت روحانی تلاش می‌کند به انحای مختلف – از جمله تلاش برای تصویب لوایح مرتبط با FATF – مانع وضع تحریم‌های جدید شود یا راه را برای کم‌اثر کردن این تحریم‌ها از طریق همکاری با اروپا باز کند، اما به نظر می‌رسد که تاکنون موفقیت چندانی در این زمینه به دست نیاورده است.

با توجه به این‌که تحریم‌های مرتبط با مسایلی چون‌ «نقض حقوق بشر» یا «تروریسم» جدا از تحریم‌‌های مربوط به برنامه هسته‌ای است و تاکنون به شکل رسمی هنوز تحریمی جدید مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران وضع نشده است و دولت هم در تلاش برای جلوگیری یا بی‌اثر کردن این تحریم‌ها (از سوی آمریکا) است، روحانی‌سنج در حال حاضر و تا زمان اعمال دور جدید تحریم‌های آمریکا وضعیت این وعده را همچنان «در حال پیگیری» می‌داند.

 


به‌روزرسانی- اردیبهشت ۹۷

شامگاه سه‌شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، دونالد ترامپ رییس‌جمهوری آمریکا اعلام کرد این کشور از برجام خارج می‌شود.

به دنبال این تصمیم، ترامپ فرمان اجرایی صادر کرد که بر اساس آن تحریم‌های آمریکا علیه ایران به وضعیت پیش از برجام برمی‌گردند. به گفته رییس‌جمهوری آمریکا این کشور مصمم است «بالاترین حد از تحریم‌های اقتصادی»  را علیه ایران اعمال کند.

به دنبال این فرمان اجرایی استیو منوچین، وزیر خزانه‌داری آمریکا با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد: تحریم‌ها طی یک دوره ۹۰ و ۱۸۰ روزه بازخواهند گشت.

این تحریم‌ها فروش نفت ایران را با مشکل مواجه می‌کند. پیش از برجام با تحریم شدن شرکت ملی نفت ایران و بانک مرکزی، صادرات نفت ایران و تسویه پول نفت برای ایران به طور جدی مختل شده بود. به گفته وزیر خزانه داری آمریکا «تحریم های تازه صادرات نفت ایران را به شدت محدود خواهد کرد. او همچنین گفت: مجوز صدور هواپیمای مسافربری بویینگ و ایرباس به ایران ۹۰ روز دیگر لغو می‌شود.

با این همه هنوز برجام روی کاغذ برقرار است.

حسن روحانی، در فاصله کوتاهی پس از خروج آمریکا از برجام اعلام کرد: «از این لحظه توافق برجام میان ایران و پنج کشور است؛ از این لحظه ۱+۵، یک را از دست داده است و در این شرایط ما باید منتظر آن باشیم که این کشورهای بزرگ جهانی نسبت به این توافق چگونه عمل خواهند کرد.»

رییس‌جمهوری ایران در نطق تلویزیونی خود گفت به وزارت خارجه دستور داده: «ظرف چند هفته آینده ضمن مذاکره با کشورهای اروپایی، روسیه و چین، رایزنی‌ها و هماهنگی‌های لازم را انجام می‌دهیم، اظهار کرد: اگر در پایان این مدت کوتاه به این نتیجه برسیم که با همکاری پنج کشور عضو برجام می‌توانیم به هر آنچه که منافع ملت ایران بوده برسیم… برجام پایدار خواهد ماند».

از سوی دیگر سایر طرف‌های برجام نیز همه به طور صریح اعلام کردند که به توافق اتمی با ایران پایبند خواهند بود.

فدریکا موگرینی رییس روابط خارجی اتحادیه اروپا نیز در واکنش به تصمیم ترامپ به مردم و دولت ایران اطمینان داد: اتحادیه اروپا مصمم است به انجام تعهدات خود بر اساس برجام است. او گفت: تا زمانی که ایران به تعهدات خود پایبند باشد، اتحادیه اروپا نیز به توافق صورت گرفته پایبند خواهد بود.

ترزا می، نخست وزیر بریتانیا، آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان و امانوئل مکرون، رییس جمهور فرانسه در بیانیه‌ای مشترک بر ادامه تعهد خود به توافق هسته‌ای ایران تاکید کردند. در این بیانیه گفته شد: «ما ایران را ترغیب می‌کنیم که خویشتن‌داری نشان دهد. ایران باید به تعهداتش در توافق پایبند باشد و بدون تاخیر و به طور کامل همکاری کند».

روسیه نیز به خروج آمریکا از برجام واکنش نشان داد و اعلام کرد «خروج امریکا از برجام بی‌اعتنایی توهین‌آمیزی به قواعد بین‌المللی» است.

جمع‌بندی

روحانی‌سنج پیش‌تر به اعتبار برجام و لغو تحریم‌های بین‌المللی این وعده انتخاباتی را محقق شده ارزیابی کرده بود.

به نظر می‌رسد با خروج آمریکا از برجام و بعد از اعمال دوباره تحریم‌های پیشین علیه ایران، دوباره تحریم‌های گسترده‌ای علیه ایران شکل بگیرد که نه فقط رابطه تجاری با ایالات متحده، بلکه امکان تجارت خارجی ایران با سایر کشورها را محدود کند.

با این حال برجام هنوز روی کاغذ پابرجاست و مذاکرات میان مسئولان سیاست خارجی ایران، اتحادیه اروپا و ۵ کشور باقی مانده در توافق اتمی با ایران همچنان جریان دارد.

باید منتظر ماند و دید نتایج این مذاکرات به کجا می‌انجامد؟ آیا برجام بدون حضور آمریکا و در شرایط تحریم‌های فراگیر ایالات متحده همچنان باقی خواهد ماند؟ در صورت تداوم برجام، چه بر سر دستاوردهای آن خواهد آمد؟ آیا تحریم‌های آمریکا روابط تجاری ایران با کشورهای اروپایی و سایر کشورها را مختل خواهد کرد؟

روحانی‌سنج تحولات را به دقت زیر نظر دارد. تا زمان مشخص شدن جواب سوال‌های فوق، روحانی‌سنج وضعیت این وعده را به «در حال پیگیری» تغییر می‌دهد.


روحانی‌سنج این وعده را محقق شده ارزیابی کرده است.

نتیجه این ارزیابی متکی بر ۳ نکته است.

اول، در دوران ریاست جمهوری حسن روحانی هیچ تحریم بین‌المللی، به تحریم‌های ایران اضافه نشد.

دوم، به دنبال برجام تحریم‌های هسته‌ای ایران از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد لغو شدند.

و سوم، تحریم‌های یک جانبه و تحریم‌هایی که خارج از موضوع این وعده‌اند، در تعیین وضعیت این وعده محاسبه نشده‌اند.


به‌روزرسانی (۳۰دی۱۳۹۲):

دولت آمریکا اعلام کرد که آژانس بین المللی انرژی اتمی تأیید کرده که ایران مطابق موافقتنامه ژنو گام اول را برداشته و در نتیجه دولت آمریکا هم بخشی از تحریم ها علیه ایران را به مدت شش ماه معلق می کند. تصمیم دولت آمریکا این موارد را شامل می‌شود

 توقف تلاش ها برای کاهش خرید نفت ایران توسط شش کشوری که هنوز از تحریم خرید نفت از ایران معاف هستند تا این کشورها بتوانند به خرید نفت در سطح فعلی ادامه دهند

آغاز همکاری آمریکا با شریکانش و ایران برای ایجاد یک کانال مجاز مبادله مالی که به ایران امکان بدهد اقلام بشردوستانه بخرد، هزینه های پزشکی و شهریه های دانشگاهی دانشجویان ایرانی مشغول به تحصیل در خارج از این کشور را بپردازد و تعهدات مالی اش را به سازمان ملل ادا کند

 تعلیق تحریم شهروندان غیرآمریکایی که در بعضی مبادلات مالی مرتبط با صادرات پتروشیمی ایران و معاملات طلا و فلزات گرانبها با این کشور شرکت دارند یا قطعات و خدمات در اختیار صنعت خودروسازی ایران ارائه می دهند

صدور اجازه ارسال قطعات یدکی هواپیما، ارائه خدمات معاینه فنی و خدمات لازم برای تأمین امنیت پرواز خطوط مشخص هواپیماهای مسافربری ایران

همچنین  شورای اروپا اعلام کرد که بخشی از تحریم های اتحادیه اروپا علیه ایران را مطابق موافقتنامه ژنو برای شش ماه معلق کرده است. این تصمیم در شورای وزیران خارجه اتحادیه اروپا اتخاذ شده و این موارد را شامل می شود

 تعلیق ممنوعیت ارائه خدمات بیمه و حمل و نقل نفت خام ایران به مقصد مشتریان فعلی این کشور

تعلیق ممنوعیت واردات، خرید و حمل و نقل محصولات پتروشیمی ایران و خدمات مربوط به آن

 تعلیق ممنوعیت ارائه خدمات کشتی رانی برای نفت خام و محصولات پتروشیمی ایران

لغو ممنوعیت معامله طلا و فلزات گرانبها با دولت ایران، نهادهای عمومی و بانک مرکزی این کشور

افزایش ده برابری سقف مبادلات مالی با ایران برای تسهیل بازرگانی با این کشور

 ———————————————————————————————————————————————–

به روزرسانی: سومین دور مذاکرات بین ایران و گروه 1+5 در ژنو منجر به امضای یک «توافق مقدماتی» و «شش ماهه» شد که براساس آن حکومت جمهوری اسلامی ایران با پذیرش مجموعه ای از تعهدات فنی و حقوقی از جمله تعلیق غنی سازی بیش از 5 درصد، خنثی کردن ذخایر اورانیوم غنی شده بین پنج تا 20 درصد را پذیرفت. بر اساس این توافقنامه همچنین ماهيت غنی سازی در فوردو تغيير يافته، ادامه کار در راکتور آب سنگين اراک متوقف خواهد شد و همکاری‌های ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی افزایش می‌یابد.

در مقابل آمریکا و پنج قدرت جهانی دیگر بخشی از تحریم‌ها  از جمله تحریم صنایع پتروشیمی، فلزات گران بهاء، تحریم صنایع خودرو سازی را به مدت شش ماه به حالت تعلیق در می‌آورند و بخشی از اموال بلوکه شده ایران را در اختیارش قرار خواهند داد.

البته تاکید شده است که لغو دائمی تحریم‌ها منوط به همکاری‌های ایران و اعتمادسازی‌های آینده دولت این کشور در مورد برنامه هسته ایش خواهد بود. به همین دلیل گروه تحقیق روحانی‌سنج وضعیت این وعده حسن روحانی را به «در حال پیگیری» تغییر می دهد.


منبع: http://www.mehrnews.com/detail/News/2078930