محقق نشده
گاهشمار وعده ها
زمان اعلام وعده قبل از انتخابات

تاسیس فرهنگستان زبان و ادب آذری

همرسانی

حسن روحانی علاوه بر وعده‌های متفاوتی که به صورت مدون در بیانیه ده‌ ماده‌ای به ساکنان جوامع اقلیتی ایران داد، در جریان کارزار انتخاباتی خود در تبریز به طور مشخص بر ضرورت تأسیس “فرهنگستان زبان و ادب آ‌ذری” تاکید کرد. او گفت: “برای آذربایجان در دولت تدبیر و امید شاهد تأسیس فرهنگستان زبان و ادب آذری در شهر تبریز خواهیم بود.”

بخشی از ساکنان ایران ترک هستند با این حال به علت محدودیت‌های قانون اساسی و تعلیق اصل پانزدهم این قانون، از تحصیل زبان مادری خود و روزنامه‌نگاری به این زبان محروم هستند.

دو سال بعد از طرح این وعده، در اردیبهشت‌ماه سال ۹۴ اعضای دولت به‌ جای “فرهنگستان زبان و ادب آذری”، با این توضیح که “طرح این وعده از ابتدا درست نبوده” ، “بنیاد فرهنگ، ادب و هنر آذربایجان” را تاسیس کردند. گرچه علی جنتی وزیر ارشاد در زمان افتتاح این نهاد گفت که این بنیاد پس از مشورت با شخصیت‌های فرهنگی و ادبی استان تاسیس شده، اما  ریاست آن به جای کارشناسان مربوط به این حوزه و  فعالان ترک، مستقیما به وزیر ارشاد سپرده شد.

آن زمان مهدی دواتگری، نماینده مراغه و عجب شیر در مجلس گفته بود: “تاسیس فرهنگستان زبان و ادبیات زبان آذری مهمترین مطالبه مردم این خطه از رییس جمهوری است.”

وبسایت آناج، که اخبار آذربایجان شرقی را پوشش می‌دهد قبل از افتتاح این بنیاد نوشته بود که: “نحوه فعالیت و اساسنامه بنیاد، مردم و رسانه‌ها را سردرگم کرده است”. اما بعد از افتتاح بنیاد فرهنگ، هنر و ادب آذربایجان به نوشته این سایت “بازهم  مسئولین مربوطه از ارائه‌ی توضیحات درباره‌ی جزئیات این بنیاد خودداری کرده و همچنان آن را در قرنطینه خبری قرار داده‌اند.”

برخی از وبسایت‌ها نیز با انتقاد از نادیده گرفتن این وعده، گزارش کرده‌اند که وعده‌هایی که روحانی درباره‌ی تأسیس فرهنگستان زبان ترکی، تحصیل به زبان ترکی و نجات دریاچه‌ی ارومیه به مردم آذربایجان، افکار عمومی آذربایجان را نسبت به این دولت بدبین ساخته است.

یکی از گردانندگان وبسایت‌های منتقدی که فعالیت‌های دولت در استان‌های ترک‌نشین ایران پیگیری می‌کند پیشتر به روحانی سنج گفته بود “نمی‌توان تاسیس بنیاد مذکور را تحقق وعده فرهنگستان زبان و ادب آذری دانست.” به گفته او “آقای روحانی به صورت شفاف و معین وعده تاسیس فرهنگستان زبان ترکی را دادند ولی در عمل به جای آن بنیاد فرهنگ و ادب را تاسیس کردند.”

آنطور که این روزنامه‌نگار می‌گوید “در کنار ابهام وظایف و مجریان بنیاد فرهنگ و ادب ترکی این نهاد، قدرت اجرایی که فرهنگستان خواهد داشت نداشته و به نظر می‌رسد سال‌ها وقت تدوین برنامه‌های آن شود و پس از آن نیز بیشتر به یک موسسه تحقیقاتی تبدیل شود تا یک نهاد با قدرت اجرایی.”

در آذرماه سال ۹۳، ابراهیم رشیدی، فعال مدنی ساکن مشکین‌شهر گفته بود با گذشت ۱۷ ماه از فعالیت دولت فعلی بسیاری از وعده‌های او در مناطق ترک‌نشین ایران مانند وعده برای تاسیس فرهنگستان زبان و ادب آذری، تدریس زبان مادری به اجرا در نیامده است.

این درحالی بود که بهمن‌ماه سال ۹۲، اسماعیل جبارزاده، استاندار آذربایجان شرقی گفته بود: “مدیریت استان در این راستا ایجاد فرهنگستان زبان آذری را در دستور کار قرار داده و مراحل مقدماتی آن را نیز انجام داده است.”

چشم‌پوشی دولت از اجرای این وعده، اعتراض فعالان دانشجویی مناطق ترک نشین ایران را برانگیخت. در اسفند ماه سال ۹۳، بیش از ۱۸۰۰ دانشجوی آذربایجانی طی نامه‌ای از حسن روحانی،  خواستند که به وعده‌های انتخاباتی خود در خصوص “تدریس به زبان مادری”، “به رسمیت شناختن زبان ترکی” و “تاسیس فرهنگستان زبان و ادب ترکی” عمل کند.

نبود مرجع واحد در مورد زبان ترکی و دیگر زبان‌های غیر فارسی در ایران مانع از توسعه و رشد این زبان‌ها شده است. در مورد زبان ترکی تا کنون بحث رسم الخط قطعی نشده و بسیاری از این فعالیت‌ها به دلیل اختلاف نظر بر روی استفاده از رسم‌الخط عربی یا لاتین با موانعی روبرو هستند. به عنوان مثلا مرتضی مجدفر، کارشناس مدیریت آموزشی و مدرس آموزش و پرورش در مورد “نحوه نگارش کتاب‌ها به زبان بومی با استفاده از رسم‌الخط موجود” گفته است: “مشکل ما این است که فرهنگستان زبان و ادبیات ترکی نداریم.”

ایجاد فرهنگستان در ایران نیازمند مصوبه نهادهایی مانند شورای عالی انقلاب فرهنگی است که ریاست آن مستقیما به عهده رئیس‌جمهور است.

با اینکه مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی، تاسیس بنیاد فرهنگ و ادب آذربایجان را “مصداق عینی عهد به وفا در دولت تدبیر و امید” دانسته، اما دولت روحانی با تاسیس این بنیاد، که کارکردی متفاوت از فرهنگستان دارد، عملا اجرای وعده فرهنگستان زبان و فرهنگ آذری را به فراموشی سپرده است.

به طور کلی فرهنگستان‌های زبان وظایف و اختیاراتی دارند که علاوه بر رسمیت دادن به زبان، آنها را نهادهایی ملی، مرجع و تصمیم گیرنده در حیطه زبان قرار می‌دهد و به همین دلیل تاسیس فرهنگستان زبان ترکی آذربایجانی بنابر وعده حسن روحانی این زبان را در ردیف یکی از ارکان هویت ملی ایران قرار می‌داد و تضمینی برای “حفظ قوت و اصالت”، “رواج و گسترش” آن نیز بود، اما این امر در قالب بنیادی که توسط یک استانداری اداره می‌شود به سختی قابل دستیابی است.

روحانی‌سنج این وعده را «محقق نشده» می‌داند.


منبع: http://www.isna.ir/fa/news/92032011711/-روحانی-دولت-تدبیر-و-امید-نخواهد-گذاشت-جوانان

گاهشمار وعده ها

تغییرات اعمال شده بر این وعده را دنبال کنید

ژوئیه ۳
۱۳۰۳

علی یونسی مشوار رییس جمهور در امور اقلیت‌ها: طرح تاسیس فرهنگستان زبان آذری از اول درست نبود، باید به شکل دیگری موضوع را مطرح می کردند. تا جاییکه من اطلاع دارم قرار است در قالب یک بنیاد فرهنگی این کار را انجام دهند و گویا اساسنامه آن تدوین شده است.

منبع: http://etedalpres.ir/12116/پاسخ-های-خواندنی-علی-یونسی-به-سئوالات-ر/
ژانویه ۱
۱۳۹۴

سایت دورنانیوز خبر داده است که “تاسیس فرهنگستان زبان ترکی منتفی شده است و به جای آن “بنیاد فرهنگ، هنر و ادب آذربایجان در راه است.”

منبع: http://durnanews.ir/?p=13667