متوقف شده
زمان اعلام وعده قبل از انتخابات

ایجاد امکان اجرای آداب و فرایض دینی مذهبی اقلیت‌های مذهبی

همرسانی

حسن روحانی، عمده وعده‌های خود را در رابطه با اقلیت‌های مذهبی قومی در ایران، در قالبانتشار یک بیانیه ۱۰ ماده‌ای ارائه کرد. با اینکه در بخشی از این بیانیه صراحتا وعده داده شده که دولت در ایجاد امکان برگزاری فرایض دینی و مذهبی تلاش خواهد کرد، اما اقلیت‌های دینی و مذهبی ایران کماکان در مواردی مانند عبادت در کلان شهرها با مشکلات سابق روبرو هستند.

اصل ۱۲ قانون اساسی ایران توضیح می‌دهد که “دین رسمی جمهوری اسلامی، اسلام، مذهب جعفری اثنی عشری است.” از پیروان دیگر مذاهب اسلامی چون حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی، زیدی به اقلیت تعبیر نشده، ولی در‌‌ همان اصل عنوان شده که پیروان این مذاهب از احترام کامل برخوردار هستند.

اما طبق اصل ۱۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی، “ایرانیان زرتشتی، کلیمی و مسیحی تنها اقلیت دینی شناخته می‌شوند که در حدود قانون در انجام مراسم دینی خود آزادند و در احوال شخصیه و تعلیمات دینی بر طبق آیین خود عمل می‌کنند”.

این دو اصل قانون اساسی با وجود تاکید نمایندگان مجلس و برخی روسای جمهور، هیچ‌گاه به صورت کامل به اجرا در نیامده‌اند.

سیدمحمد خاتمی، رییس جمهور دولت اصلاحات و حسن روحانی رییس دولت یازدهم، از جمله مقامات ارشد ایرانی هستند که در کارزارهای انتخاباتی خود بر ضرورت اجرایی کردن برخی از اصول قانون اساسی مربوط به اقلیت‌های قومی مذهبی مانند اصل ۱۲ و ۱۳ تاکید کرده‌اند.

روحانی در بند ششم بیانیه ۱۰ ماده‌ای، بر “رعایت حقوق پیروان سایر ادیان و مذاهب و عدم دخالت در امور دینی و مذهبی آنان” تاکید کرده و توضیح داده که “با تأمین آزادی در عقاید دینی و مذهبی و ایجاد امکان اجرای آداب و فرایض دینی مذهبی آنان در شرایط یکسان” می‌توان حقوق اقلیت‌ها را رعایت کرد.

حسن روحانی با انتخاب انتقادبرانگیز، علی یونسی، وزیر پیشین اطلاعات به عنون دستیار ویژه در امور اقلیت‌های مذهبی و قومی تلاش کرد گام‌هایی در راستای اجرایی کردن این بیانیه بردارد.

اهل سنت ایران با وجود اینکه در اجرای برخی مناسک خود از آزادی نسبی برخوردارند، اما در موارد عمده‌ای مانند عیدهای فطر و قربان، باید از مقررات دینی ایران که مبتنی بر اصول فقهی شیعه دوازده امامی است پیروی کنند. این بزرگترین اقلیت مذهبی در ایران همچنان از داشتن مسجدی برای اهل سنت در پایتخت محروم هستند. تهران تنها پایتخت جهان است که اهل سنت آنجا مسجدی برای عبادت ندارد.

سنی‌های پایتخت تنها یک نمازخانه در غرب شهر برای انجام فرایض دینی خود دارند؛ نمازخانه پونک که تا کنون بارها مورد حمله قرار گرفته و پلمپ شده است. در تابستان ۹۴ این نمازخانه از سوی نیروهای امنیتی تخریب شد. این اقدام با انتقادات گسترده شخصیت‌های اهل سنت روبرو شد. در واکنش به این انتقادات علی یونسی گفت: “همه مسئولان ارشد کشوری و از جمله شخص رییس جمهور از این اقدام ناخشنود هستند”.

جامعه مسیحیان، دیگر اقلیت به رسمیت شناخته شده در قانون اساسی نیز کماکان با محدودیت‌های سابق دست و پنجه نرم می‌کنند. در دو سال گذشته بسیاری از نوکیشان مسیحی به دلیل محدودیت‌های امنیتی برای عبادت در کلیساهای عمومی مراسم برگزاری فرایض دینی خود را از کلیسا به خانه‌ها انتقال داده‌اند؛ موضوعی که با انتقادات شدید رهبر ایران روبرو و منجر به بازداشت و زندانی شدن برخی از آنان شد.

گفته شده که در ایران طی سال ۲۰۱۴ میلادی دست‌کم ۵۵ مسیحی دستگیر شده‌اند.

آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی و علی یونسی، دستیار رییس جمهور در اقداماتی جداگانه از منازل و امکان مسیحیان بازدید کرده‌اند، اما این اقدامات نمادین عملا منجر به بهبود وضعیت آنها نشده است.

در اقدامی دیگر،  دولت موافقت کرد که دانش‌آموزان کلیمی در روز شنبه که در آیین یهود “سبت” است به مدرسه نروند که مورد استقبال جامعه یهودی ایران قرار گرفت.

دیگر اقلیت‌های دینی و مذهبی در ایران،‌ مانند بهاییان، پیروان آیین یاری یا طریقت‌هایی مانند دراویش سلسله نعمت‌اللهی گنابادی اصولا در قانون اساسی به رسمیت شناخته نشده‌اند.

با گذشت بیش از دو سال از طرح وعده ایجاد شرایط یکسان برای عبادت از سوی روحانی، هیچ تلاش سازماندهی شده‌ای از جانب دولت او جهت تحقق این وعده دیده نمی‌شود.

روحانی‌سنج، وضعیت این وعده را “متوقف شده” ارزیابی می‌کند.


متوقف شده: پیشرفتی در روند پیگیری وعده دیده نمی‌شود. این ارزیابی نشان می‌دهد که پیشبرد وعده  با اراده و تصمیم دولت یا برغم خواست رییس دولت و کابینه متوقف شده است. علت آن می‌تواند محدودیت منابع مالی، مخالفت از سوی قانون‌گذاران یا جابجایی اولویت‌ها در نهادهای نزدیک به حاکمیت، مقامات نظامی مانند سپاه و منتقدان دولت مانند نمایندگان مجلس باشد.


منبع: http://www.rouhani.ir/event.php?event_id=63